*رئیس اداره آبخیزداری و حفاظت خاک اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان عنوان میکند
* اجرای عملیات آبخیزداری در ۳۵۸ هزار هکتار از اراضی مرتعی
*نازنین ناصری
*خبرنگار
رئیس اداره آبخیزداری و حفاظت خاک اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان با بیان اینکه آبخیزداری به معنی مدیریت و حفاظت از منابع طبیعی در یک حوزه آبخیز است، عنوان میکند: این مدیریت شامل آب و خاک و پوشش گیاهی و منابع آب زیرزمینی میشود که نتیجه آن، بهبود شرایط آبخیزها و وضعیت آبخیزنشینان است. در حقیقت آبخیزداری پزشک طبیعت است.
مرتضی سلگی اهداف آبخیزداری را حفظ و بهرهبرداری مناسب از منابع آب و خاک به عنوان دو بستر طبیعی و اصلی برای زندگی انسانها مطرح کرده و میگوید: کنترل هرزآبها و تغذیه سفرههای آب زیرزمینی و آبخوانها و کمک به افزایش آبدهی قنوات، چاهها و چشمهها و کاهش تأثیرپذیری آبخیزها نسبت به خشکسالی، سیل، زمینلغزش و فرسایش تشدیدشونده، جلوگیری از حمل رسوبات به مخازن سدها و تأسیسات و شبکههای آبیاری پاییندست و مدیریت و توسعه پوشش گیاهی، شامل چراگاهها و مراتع، بیشهها و جنگلها از دیگر اهداف آبخیزداری است.
*آمار و ارقام
سلگی با اشاره به اینکه از سال ۱۳۷۱ تاکنون ۲۴ هزار سازه آبخیزداری از ارتفاع ۱ متر تا ۱۵ متر در استان اجرائی شده، تصریح میکند: قبل از کار اجرایی ابتدا باید حوزه مورد مطالعه قرار گرفته و سپس کارهای اجرایی انجام شود. کل مساحت حوزه آبخیز استان که در آن عملیات آبخیزداری انجام میشود، حدود ۱ میلیون و ۱۰۰ هزار هکتار است که مطالعات ۸۵۰ هزار هکتار این اراضی انجام و ۳۵۸ هزار هکتار از عملیات اجرایی آبخیزداری آن به اتمام رسیده است.
*انواع عملیات آبخیزداری
سلگی عملیات بیولوژیک، بیومکانیک و مکانیکی را سه مرحله اصلی آبخیزداری مطرح کرده و توضیح میدهد: عملیات بیولوژیکی شامل پوشش گیاهی مراتع بالادست است که با استفاده از نهالکاری و بوتهکاری به افزایش پوشش گیاهی کمک میکند تا از ایجاد روانآب و سیل و فرار آب خودداری کند. زیرا پوشش گیاهی باعث انتقال آبهای حاصل از نزولات جوی به داخل زمین شده که در نتیجه منجر به ذخیره آبهای زیرزمینی میشود.
وی در ادامه میافزاید: عملیات بیومکانیکی تلفیق عملیات بیولوژیک و مکانیک است. در مراتع تراسبندی صورت میگیرد که این اقدام مکانیکی است و با نهالکاری روی آنها با گونههای متفاوت باعث توسعه پوشش گیاهی میشود. عملیات مکانیکی شامل احداث سازه، سد و سیلبندها بندها است که با ایجاد آن روانآب حاصل از بارندگی پشت بندها ذخیره شده و از بروز سیلاب و تخریب مناطق پاییندست ممانعت میکند. از طرف دیگر آبی که پشت بند جمع شده بهمرور باعث تغذیه آبهای زیرزمینی، قنوات و چشمهها میشود.
رئیس اداره آبخیزداری و حفاظت خاک اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان در پایان میگوید: با توجه به اینکه استان همدان به لحاظ شرایط آبوهوایی یک استان همگن است، وقوع سیلاب تخریب کننده به مقدار زیاد ندارد. دستکاریهایی که توسط انسان در طبیعت صورت میگیرد، باعث میشود که بارندگیهای خیلی ساده و جزئی، روانآب و سیلاب و خسارتهای جبرانناپذیری به وجود بیاورد. اما با اقدامات انجام شده در بخش آبخیزداری سعی میشود از وقوع سیلاب پیشگیری شود و اگر به مراتع استان دستدرازی نشود و همچنین آتشسوزی رخ ندهد، مراتع در وضعیت مطلوب قرار خواهند گرفت.