* نفس تنگ انسان بدون طبیعت
*نازنین ناصری
*دانشجوی دکتری محیطزیست
امروزه با گرمایش جهانی و تغییر اقلیم، آبوهوای کره زمین دچار تحولات زیادی شده و کشور ایران با توجه به اینکه در منطقه خشک و نیمهخشک قرار دارد، از این تغییرات مستثنی نیست. از طرفی همدان که در یک منطقه کوهستانی واقع شده و در گذشته یک باغشهر یا اکوشهر با چشمههای فراوان بوده، به دلیل تغییر اقلیم تبدیل به یک شهر نیمهخشک شده است. تغییر اقلیم، انواع اکوسیستمهای موجود در کره زمین را تحت تاثیر قرار میدهد؛ از اکوسیستمهای خشکی گرفته تا اکوسیستمهای آبی از تغییرات در امان نخواهند بود. یکی از این اکوسیستمها مراتع است. شاید تصور عموم این باشد که مراتع برای حیات انسانی اهمیت چندانی ندارند و تاثیری در زندگی انسان نخواهند گذاشت. غافل از این که انسان به این اکوسیستم نیز وابسته است و بخشی از چرخههای کره زمین از این اکوسیستم سرچشمه میگیرد. این اکوسیستم خدمات بسیاری از جمله تامین علوفه برای دام، انواع گیاهان دارویی، تفریح و تفرج، حفظ خاک و جلوگیری از فرسایش آن را برای انسان به ارمغان میآورد. اما متاسفانه از این خدمات آن طور که باید بهره نبردیم و از آن ارزش افزوده ایجاد نکردیم. خدمات مختلف باید به درستی استفاده شوند تا به صورت پایدار و مداوم بتوان از آنها بهرهمند شد. اما هر سال با شروع فصل بهار که فصل رشد و رویش پوشش گیاهی است، افراد برای چیدن انواع گیاهان بهویژه گیاهان دارویی به مراتع مراجعه میکنند تا هر آنچه را که در این اکوسیستم وجود دارد، برای ایجاد بهره اقتصادی برداشت کنند و با برداشت بیش از حد گیاهان، انواع آسیبها را به این اکوسیستم وارد میکنند. چرا که بسیاری از گیاهان دارویی را ریشهکن میکنند و باعث ازبینرفتن پوشش گیاهی و خاک مراتع میشوند. زیرا با برداشت این گیاهان در فصل بهار که بارش بهاری داریم، خاک مراتع عاری از پوشش گیاهی میشود. در نتیجه با بارشهایی که در این فصل وجود دارد، آب فرصت نفوذ در زمین را پیدا نمیکند و منجر به ایجاد سیلاب و تخریب اراضی پاییندست مراتع میشود. امروزه در حوزه حفاظت از منابع طبیعی و محیطزیست، رویکرد جدیدی ایجاد شده است. این سازمانها به این نکته پی بردهاند که حفاظت از طبیعت بدون مشارکت مردم نتیجهای نخواهد داشت و برای حفظ منابع طبیعی و توسعه آن برای آیندگان نیاز به مشارکت همگانی است. در این میان باید به ترویج آگاهی از منابع طبیعی، ارزشها، خدمات و عملکردهای آن در میان گروههای مختلف جامعه بهویژه مردم بومی پرداخت و برای نقش مردم در زمینه حفاظت از محیطزیست و منابع طبیعی جایگاه ویژهای قائل شد. در این میان موضوعی که اهمیت زیادی دارد، معیشت مردم بومی است که برای درآمد اقتصادی و معیشت خود وابسته به عرصههای طبیعی هستند. اگر برای این افراد امنیت اقتصادی با بهرهبرداری درست و پایدار از منابع طبیعی در زیستگاههای های بومی ایجاد شود، آنها به حفظ طبیعت سوق داده شده و خود را در حفظ و استفاده درست از آن مسئول خواهد دانست. چرا که طبیعت بدون انسان میتواند زنده بماند، اما انسان بدون طبیعت هرگز.