رونمایی کتاب «شابجی» در مجموعه فرهنگی «دیدار»
نجوا کندری
عصر جمعه ۲۳ آبانماه ۱۴۰۴، جمعی از نویسندگان، هنرمندان و فرهنگدوستان همدان به بهانه رونمایی کتاب «شابجی» در مجموعه فرهنگی هنری دیدار دور هم جمع شدند. در این نشست که بیستودومین نشست خوانش بود و اجرای آن را حسین زندی برعهده داشت، آرزو شاهطاهری، امیر بختیاریان، علیرضا پورمسلمی، مهدی عراقچیان و شعله مظفری درباره «شابجی» و شیوه نگارش آن سخن گفتند. بخشی از برنامه هم به اجرای موسیقی توسط پرواز بشیری، هنرمند نوجوان همدانی اختصاص داشت. مهدی طهوری، نویسنده این اثر نیز به بیان سخنانی درباره نوشته خود پرداخت. پرسشوپاسخ و امضای کتاب «شابجی» برای علاقهمندان توسط نویسنده آن، پایانبخش این مراسم بود.
در آغاز نشست، حسین زندی ضمن اشاره به هدف از برگزاری این نشست، به معرفی مهدی طهوری، نویسنده کتاب «شابجی» پرداخته و گفت: «بعد از سالها به بهانه اتفاق مبارک انتشار کتاب در خدمت آقای طهوری و همراهان قدیمی ایشان هستیم و قرار است برایمان از این کتاب بگویند. آقای طهوری متولد ۱۳۵۴ در همدان هستند و فعالیتهایشان را با انجمنهای ادبی شروع کردند. آثار خوبی در حوزه ادبیات کودک منتشر کردهاند. کتاب اخیرشان هم «شابجی» نام دارد که قرار است امروز این اتفاق را جشن بگیریم.»
سپس آرزو شاهطاهری؛ نویسنده و فعال حوزه کودکان، درباره موضوع اصلی کتاب و شیوه روایت آن سخن گفته و افزود: «ماجراهایی که برای داستانها انتخاب شده، ماجراهای ویژهای هستند و زبان به نرمی و آرامی در هر داستان عوض میشود. هر یک از داستانها، زبان خودش را دارد؛ ولی اینقدر غلوآمیز نیست که ما در زبان گیر کنیم. نویسنده اینقدر آرام از این زبان وارد آن زبان شده که فقط داستان را برای ما جذابتر میکند. روایت داستان آنقدر روان و پیشرونده است که هیچ جایی ممکن نیست در شنیدن قصه این آدمها خسته شویم. خواندن این داستان با این آدمها و این شیوه روایت، سریع پیش میرود.»
شاهطاهری در بخش دیگری از صحبتهای خود به استفاده از اصطلاحات همدانی و فضای همدان در این کتاب اشاره کرده و دراینباره گفت: «نکتهای که در موردش میخواستم بگویم، اصطلاحات و لغات کم همدانی است که در کار میبینیم. نویسنده بهراحتی در فعلها از گویش همدانی استفاده کرده است. غلوآمیز نیست و بیرون نمیزند. یک مکث برای منِ همدانی درست میکند که فقط بایستم. برای غیر همدانی حتما تفکر بیشتری درست میکند. ولی فضای داستان، همان فضای دهه ۶۰ همدان را به یاد میآورد.»
پس از پایان سخنان شاهطاهری، امیر بختیاریان، روزنامهنگار همدانی به بررسی ابعاد و ویژگیهای مختلف کتاب پرداخت. بختیاریان در آغاز سخنان خود، امکان برداشتهای مختلف از داستان به تعداد خوانندههای موجود را نقطه عطف و ممتاز کتاب «شابجی» دانست.
وی در ادامه، تلفیق واقعیت و خیال را یکی دیگر از ویژگیهای این اثر عنوان کرد و افزود: «یکی از نکات جالب این داستان، تلفیق واقعیت و خیال در آن است و اینقدر آقا مهدی این داستان را خوب نوشته که ما متوجه نمیشویم کجا تجربه زیسته خودش رو نقل میکند و کجا تخیلات خودش را با ما در میان میگذارد. بنیاد داستان بر روایتی از تجربه زیسته نویسنده است. البته نویسنده خیلی خوب خواننده را در تعلیق نگه داشته است. ضمن اینکه داستان را با این ترفند، باورپذیر و بسیار ملموس نشان داده؛ اما هیچوقت خواننده نمیتواند دقیقا مطمئن شود کدام وقایع واقعیت دارد و کدامها تخیل هستند.» بختیاریان در پایان، باورپذیری را یکی دیگر از ویژگیهای کتاب دانست که انطباق گفتار با رفتار و منفعتطلب نبودن راوی و مصادره به مطلوب نکردن او به تقویت این موضوع کمک کرده است.
در ادامه نشست، علیرضا پورمسلمی، شاعر همدانی به توصیف فضای حوزه فرهنگ و ادبیات در دهه هفتاد همدان پرداخت. وی در بخشی از سخنان خود نیز به این نکته اشاره کرد که «شابجی» کتابی درباره زنان است و افزود: «انگار در این کتاب، تجربه زیست مهدی در میان زنان دهه شصت ۵۰ و ۶۰ روایت شده است. این داستان، داستان مادرهاست. داستان خواهرهای بزرگ و زنان جسوری است که در دهه شصت وجود داشتند و هر یک به شکلی جسارت داشتند. چه خوب که مهدی به زنان دهه ۶۰ و ۵۰، به زنان قدیم و به مادربزرگهای ما و خواهرهای بزرگ ما پرداخته است. اینها نباید فراموش شوند. اینها حاملان سنت هزاران ساله ما هستند که اینگونه به ما رسیدهاند و شاید رفتار مدرن ما باعث شده به آنها لیبل بزنیم و فراموششان کنیم.»
پس از پایان صحبتهای پورمسلمی، مهدی عراقچیان، عکاس همدانی درباره این کتاب و شیوه روایت آن سخن گفت. وی تاکید کرد که «شابجی» بهنوعی تجربه زیسته مهدی طهوری، نویسنده این اثر است. عراقچیان، استفاده از سبک خاطرهنویسی در برخی فصلهای کتاب را یکی از نکات بارز رمان «شابجی» دانست.
شعله مظفری، دیگر سخنران بیستودومین نشست خوانش بود. مظفری، توانایی در ساختن تنش بدون حادثه، اختصار کلام و حذفهای دقیق، موفق عملکردن در پرداخت روانشناسی شخصیتها و نوع فضاسازی را مهمترین شاخصههای کتاب «شابجی» دانست. وی تاکید کرد علیرغم سادگی ظاهری روایت، در لایههای زیرین کتاب با جهانی سرشار از تنشهای خاموش، سوءتفاهمهای انسانی و زخمهایی روبهرو هستیم که هیچوقت نامشان گفته نمیشود. سپس، پرواز بشیری، هنرمند نوجوان همدانی با نواختن ساز تار، هنرنمایی کرد.
در ادامه، مهدی طهوری، نویسنده کتاب «شابجی» درباره مراحل مختلف نگارش و چاپ این کتاب سخن گفت و به دشواریهای این مسیر و چاپ اثر اشاره کرد. طهوری به این موضوع پرداخت که پیش از تصمیم برای چاپ این کتاب، نسخه ابتدایی را برای مطالعه به افرادی با مشاغل مختلف داده و از آنها بازخورد گرفته است تا از این که «شابجی» میتواند جایی در این جهان پرتلاطم باز کند، مطمئن شود.
پرسشوپاسخ و امضای کتاب «شابجی» برای علاقهمندان این اثر توسط مهدی طهوری، پایانبخش برنامه بود. بیستویکمین نشست خوانش به همت هفتهنامه همداننامه و با همکاری بنیاد ایرانشناسی مرکز استان همدان، کتاب دیدار، صفحه خاطرهبازی و شهربانپرس برگزار شد.